4

Lut 2011

Orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2011 r.

III CSK 152/10

Izby:

Izba Cywilna

Przewodniczący składu:

Hubert Wrzeszcz

Sprawozdawcy:

Teresa Bielska-Sobkowicz

Strona z 5
Sygn. akt III CSK 152/10
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 lutego 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie Ś
SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)
SSA Maria Szulc
w sprawie z powództwa E. sp. z o.o. w K.
przeciwko Województwu . Zarządowi
Dróg Wojewódzkich w K.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 4 lutego 2011 r.,
skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 2 grudnia 2009 r.,
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego
rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, pozostawiając temu Sądowi
rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
2
Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 7 wrzenia 2009 r. oddalił powództwo E. sp.
z o. o. z siedzibą w K. przeciwko Województwu . Zarządowi Dróg Wojewódzkich w
K. o zapłatę kwoty 640.368,30 zł.
Z ustaleń wynika, że w dniu 11 października 2006 r. pomiędzy inwestorami
Województwem . Zarządem Dróg Wojewódzkich w K. i Gminą S., a wykonawcą
Przedsiębiorstwem Robót Drogowych D. sp. z o.o. w S. została zawarta umowa,
której przedmiotem była przebudowa skrzyżowania oraz budowa sygnalizacji
wietlnej. Wykonawca zawarł z powodową spółką jako podwykonawcą umowę
dotyczącą budowy sygnalizacji wietlnej na skrzyżowaniu, przebudowy owietlenia
i przebudowy sieci teletechnicznej. Powódka przedłożyła inspektorowi nadzoru
budowlanego inwestora specyfikację materiałów i ich producentów niezbędnych do
przebudowy skrzyżowania i uzyskała jego zgodę.
Roboty elektryczne i telefoniczne zostały odebrane przez inspektora nadzoru
w dniu 16 lutego 2007 r. Pismami z dnia 21 maja i 21 czerwca 2007 r. wykonawca
zwrócił się do inwestora z probą o wyrażenie zgody na przekazanie rodków
finansowych wynikających z wykonania robót elektrycznych bezporednio na konto
podwykonawców, w tym na rzecz powódki. Do drugiego z tych pism wykonawca
dołączył kopie umów z podwykonawcami. Inwestor nie zgodził się na
przekazywanie należnoci bezporednio podwykonawcom, bowiem umowa
o roboty budowlane ich nie obejmowała i nie mogli oni wystawiać faktur
obciążających inwestora. Wynagrodzenie za roboty budowlane mogły być
przekazywane podwykonawcy tylko pod warunkiem wystawienia faktur przez
wykonawcę i tylko po dokonaniu cesji wierzytelnoci na rzecz podwykonawcy.
Sąd Okręgowy uznał powództwo za niezasadne, bowiem obciążenie
inwestora obowiązkiem zapłaty wynagrodzenia należnego podwykonawcy
wymagało uzyskania zgody inwestora na jego udział w procesie realizacji
inwestycji, a to nie miało miejsca. Nie stanowiło takiej zgody akceptowanie przez
inspektora nadzoru inwestorskiego złożonego przez podwykonawcę wykazu
materiałów elektrycznych i ich producentów oraz prowadzenie z nim rozmów.
Inspektor nadzoru inwestorskiego jest reprezentantem inwestora na placu budowy,
3
a jego rola ogranicza się do czynnoci okrelonych w prawie budowlanym,
związanych z prawidłowym przebiegiem procesu inwestycyjnego, nie jest on
natomiast uprawniony do składania owiadczeń woli nie związanych
z czynnociami technicznymi, wykraczających poza uregulowania prawa
budowlanego.
Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 2 grudnia 2009 r. oddalił apelację powódki
od powyższego wyroku.
Podzielając ustalenia faktyczne uznał, że pozwany jako jeden z inwestorów
nie wyraził zgody na zawarcie przez wykonawcę umowy z podwykonawcą.
Czynnoci podejmowane przez powódkę dotyczyły wyłącznie finansowania,
w szczególnoci bezporedniego przekazywania rodków finansowych na rzecz
podwykonawcy. Nie ma to znaczenia dla odpowiedzialnoci inwestora,
uregulowanej w art. 647
1
§ 5 k.c., ponieważ nie potwierdzono, że pozwanemu
przedstawiono projekt umowy lub umowę zawartą przez powódkę z wykonawcą
wraz z częcią dokumentacji wykonania robót okrelonych w umowie lub projekcie,
tak, aby mogła wiadomie złożowiadczenie o wyrażeniu zgody na jej zawarcie.
Dokument zatwierdzający materiały do przebudowy drogi nie zawiera treci, która
wskazywałaby na fakt zgody inwestorów. Notatka sporządzona na nim przez
inspektora nadzoru nie stanowi o tym, że pozwany wiedział o tym dokumencie
i wyraził zgodę na wskazane materiały i ich producentów, co i tak nie byłoby
współmierne do wyrażenia zgody przez pozwanego na zawarcie umowy pomiędzy
wykonawcą a podwykonawcą. Analiza dowodów wnież nie potwierdza, zdaniem
Sądu, ustnego wyrażenia zgody. Nie wynika to także z dziennika budowy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła powódka, zaskarżając go
w całoci. Skarga została oparta na pierwszej podstawie kasacyjnej z art. 398
3
§ 1
pkt 1 k.p.c. i zawiera zarzut naruszenia art. 647
1
§ 2 k.c. oraz art. 647
1
§ 5 k.c.
W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i zmianę wyroku
Sądu pierwszej instancji poprzez uwzględnienie powództwa w całoci, ewentualnie
o uchylenie tego wyroku oraz wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy
Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
4
Pozwany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie
i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następujeŚ
Jak wynika z art. 647
1
§ 2 k.c., do zawarcia przez wykonawcę umowy
o roboty budowlane z podwykonawcą jest wymagana zgoda inwestora. Jeżeli
inwestor, w terminie 14 dni od przedstawienia mu przez wykonawcę umowy
z podwykonawcą lub jej projektu, wraz z częcią dokumentacji dotyczącą
wykonania robót okrelonych w umowie lub projekcie, nie zgłosi na pimie
sprzeciwu lub zastrzeżeń, uważa się, że wyraz zgodę na zawarcie umowy.
Wymóg wyrażenia tej zgody stanowi instrument ochrony inwestora przed
nieuzasadnionym obciążeniem go odpowiedzialnocią za cudzy dług. Inwestor
bowiem ponosi solidarną odpowiedzialnoć z wykonaw za zapłatę
wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę (art. 647
1
§ 5 k.c.).
Po początkowych wahaniach co do sposobu wykładni tego przepisu Sąd
Najwyższy zajął jednolite stanowisko, wyrażone w uchwale składu siedmiu
sędziów z dnia 29 kwietnia 2008 r., III CZP 6/08 (OSNC 2008, nr 11, poz. 121).
W uchwale tej, jak również w szeregu późniejszych orzecz (por. wyrok
z 26 czerwca 2008 r., I CSK 80/08, M. Prawn. 2008, nr 22, poz.1215, nie publ.;
z 11 grudnia 2008 r., IV CSK 323/08, nie publ.; z 20 stycznia 2009 r., II CSK
417/08, nie publ.ś z 2 lipca 2009 r., V CSK 24/09, nie publ.) wskazano, że zgoda
inwestora na zawarcie przez wykonawcę umowy o roboty budowlane
z podwykonawcą może bwyrażona w dwojaki sposób bierny (pasywny) oraz
czynny (aktywny). Wyrażenie zgody w sposób bierny objawia się brakiem
zgłoszenia na pimie sprzeciwu lub zastrzeżeń w terminie 14 dni od przedstawienia
mu przez wykonawcę umowy z podwykonawcą lub jej projektu, wraz z częcią
dokumentacji dotyczącą wykonania robót okrelonych w umowie lub projekcie.
Przyjmuje się fikcję prawną, że inwestor zgodę wyraził. Ponieważ jednak w art.
647
1
k.c. chodzi o odpowiedzialnoć inwestora za cudzy dług, interes inwestora
został zabezpieczony poprzez obowiązek przedstawienia mu stosownej
dokumentacji. Przyjmując fikcję wyrażenia w sposób bierny zgody, ustawodawca
5
zakłada, że inwestor zapoznał się, a w każdym razie mógł się zapoznać z
dokumentacją i ma, bądź powinien posiadać, wiedzę o zakresie robót
i wynagrodzeniu uzgodnionym w umowie z podwykonawcą. Drugi sposób
wyrażenia zgody (czynny) może przybrać różną formę. Inwestor może wyrażać
w sposób wyraźny pisemne bądź ustnie, albo poprzez inne zachowanie, które
w sposób dostateczny ujawnia jego wolę (art. 60 k.c.). Może zatem nastąpić to
poprzez czynnoci faktyczne, w sposób dorozumiany, na przykład przez
tolerowanie obecnoci podwykonawcy na placu budowy, dokonywanie wpisów
w jego dzienniku budowy, odbieranie wykonanych przez niego robót, oraz
dokonywanie podobnych czynnoci. Przepis art. 647
1
§ 2 k.c. nie uzależnia
odpowiedzialnoci inwestora od przedłożenia mu dokumentacji, jeli wyraża
w sposób czynny zgodę na udział podwykonawcy w realizacji inwestycji. Może on
uzyskać wiedzę o umowie pomiędzy wykonawcą a podwykonawcą z dowolnego
źródła, zarówno przed jej zawarciem, jak i później. Ustawodawca zakłada, że jeżeli
inwestor zgodę w sposób czynny wyraża, to wie co robi i nie jest już potrzebny
żaden mechanizm obronny.
Sąd Apelacyjny wyraził jednak inne stanowisko i uznał, że każda forma
wyrażenia przez inwestora zgody, o jakiej mowa w art.
647
1
§ 2 k.c., wymaga
uprzedniego przedstawienia mu umowy bądź jej projektu wraz z częcią
dokumentacji. Stanowiska tego jednak nie uzasadnił w sposób, który umożliwiłby
odejcie od przedstawionego wyżej ugruntowanego poglądu Sądu Najwyższego.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 398
15
k.p.c.

Strona korzysta z plików cookies