Ustawa

Prawo o notariacie

Status:

Obowiązująca

Data wydania:

14 lutego 1991 r.

Data publikacji:

21 marca 1991 r.

Data wejścia w życie:

21 kwietnia 1991 r.

Strona z 52
Ładowanie dokumentu Załaduj cały dokument
s. 1/52
2011-08-19
Dz.U. 1991 Nr 22 poz. 91
USTAWA
z dnia 14 lutego 1991 r.
Prawo o notariacie
DZIAŁ I
Ustrój notariatu
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
§ 1. Notariusz jest powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowią-
zane lub pragną nadać formę notarialną (czynności notarialnych).
§ 2. W wypadkach określonych w ustawie czynności notarialnych może dokony-
wać również asesor notarialny zatrudniony w kancelarii notarialnej.
Art. 2.
§ 1. Notariusz w zakresie swoich uprawnień, o których mowa w art. 1, działa jako
riuszom publicznym.
§ 2. Czynności notarialne, dokonane przez notariusza zgodnie z prawem, mają cha-
rakter dokumentu urzędowego.
§ 3. Czynności notarialnych dokonuje się w języku polskim. Na żądanie strony no-
tariusz może dokonać dodatkowo tej czynności w języku obcym, wykorzystu-
jąc własną znajomość języka obcego wykazaną w sposób określony dla tłuma-
czy przysięgłych lub korzystając z pomocy tłumacza przysięgłego.
Art. 3.
§ 1. Czynności notarialnych notariusz dokonuje w kancelarii notarialnej, zwanej da-
lej „kancelarią”.
mawia za tym charakter czynności lub szczególne okoliczności.
Art. 4.
§ 1. Notariusz może prowadzić tylko jedną kancelarię.
§ 2. Notariusz zatrudnia pracowników kancelarii oraz zapewnia warunki lokalowe i
wyposażenie kancelarii, stosowne dla notariatu.
Opracowano na pod-
stawie: tj. Dz. U. z
2008 r. Nr 189, poz.
1158, z 2009 r. Nr 37,
poz. 286, Nr 166, poz.
1317, z 2010 r. Nr
182, poz. 1228, z 2011
r. Nr 85, poz. 458, Nr
87, poz. 483, Nr 106,
poz. 622, Nr 142, poz.
830.
s. 2/52
2011-08-19
§ 3. Kilku notariuszy może prowadzić jedną kancelarię na zasadach spółki cywilnej
lub partnerskiej. W takim jednak wypadku każdy z notariuszy dokonuje czyn-
ności notarialnych we własnym imieniu i ponosi odpowiedzialność za czynno-
ści przez siebie dokonane.
Art. 5.
§ 1. Notariuszowi za dokonanie czynności notarialnych przysługuje wynagrodzenie
określone na podstawie umowy ze stronami czynności, nie wyższe niż mak-
symalne stawki taksy notarialnej właściwe dla danej czynności.
§ 2. Wynagrodzenie, o którym mowa w § 1, nie obejmuje kosztów przejazdu i in-
nych niezbędnych wydatków, poniesionych przez notariusza w związku z do-
konaniem czynności.
instytucji finansowych, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej,
określi, w drodze rozporządzenia, maksymalne stawki taksy notarialnej za
czynności notarialne, o których mowa w § 1, oraz maksymalne kwoty, o które
może być zwiększone wynagrodzenie za dokonanie czynności notarialnych
poza kancelarią notarialną, mając na względzie wartość przedmiotu i rodzaj
czynności notarialnej, stopień jej zawiłości, nakład pracy notariusza, czas
przeznaczony na dokonanie czynności oraz interes społeczny gwarantujący na-
leżyty dostęp do czynności notarialnych w obrocie cywilnoprawnym, a także
uwzględniając, że maksymalna stawka za czynnośćąż
kroczyć sześciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospo-
darce narodowej w poprzednim roku, ogłaszanego do celów emerytalnych w
Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Pre-
kwartału każdego roku przez okres jednego roku.
Art. 6.
§ 1. Jeżeli strona czynności notarialnej nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania
koniecznego dla siebie i rodziny ponieść żądanego przez notariusza wynagro-
dzenia, może wystąpić z wnioskiem do sądu rejonowego właściwego ze
wzglęłośęś
ponoszenia tego wynagrodzenia.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do osoby prawnej, która wykaże, że nie ma
dostatecznych środków na ponoszenie wynagrodzenia żądanego przez notariu-
sza.
§ 3. Sąd po ustaleniu, że zachodzi potrzeba dokonania czynności notarialnej,
uwzględnia wniosek i wyznacza notariusza do dokonania żądanej przez stronę
czynności notarialnej.
§ 4. Za stronę zwolnioną od ponoszenia wynagrodzenia za dokonaną czynność no-
tarialną wynagrodzenie ponosi Skarb Państwa. Wynagrodzenie przyznaje nota-
riuszowi, na jego wniosek, sąd, który wyznaczył notariusza, na podstawie tak-
sy, o której mowa w art. 5.
§ 5. Do rozpoznania wniosku, o którym mowa w § 1, oraz przyznania notariuszowi
wynagrodzenia stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postę-
s. 3/52
2011-08-19
powaniu nieprocesowym, z uwzględnieniem przepisów o zwolnieniu od kosz-
tów sądowych.
Art. 7.
§ 1. Notariusz jako płatnik na podstawie odrębnych przepisów pobiera podatki.
§ 2. Jeżeli wniosek o wpis do księgi wieczystej, o którym mowa w art. 92 § 4, pod-
lega opłacie sądowej, notariusz pobiera od wnioskodawców tę opłatę i zazna-
cza w akcie notarialnym wysokość pobranej opłaty sądowej. Notariusz obo-
wiązany jest uzależnić sporządzenie aktu notarialnego od uprzedniego uisz-
czenia przez strony należnej opłaty sądowej. Pobraną opłatę sądową notariusz
przekazuje właściwemu sądowi rejonowemu.
§ 2
1
. Jeżeli wnioskodawca, o którym mowa w § 2, został zwolniony od kosztów są-
dowych od wniosku o dokonanie wpisu do księgi wieczystej, notariusz obo-
wiązany jest zaznaczyć w akcie notarialnym, że opłata sądowa nie została po-
art. 92 § 4 prawomocne postanowienie sądu w przedmiocie zwolnienia od
kosztów sądowych. W takim wypadku przepisu § 2 nie stosuje się.
§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób pobierania
i uiszczania oraz sposób i termin przekazywania sądom, a także zwrotu należ-
ności, o których mowa w § 2, oraz sposób prowadzenia ich ewidencji.
Art. 8.
Notariusz używa pieczęci urzędowej z wizerunkiem orła.
Art. 9.
§ 1. Minister Sprawiedliwości prowadzi rejestr kancelarii.
§ 2. Minister Sprawiedliwości do dnia 31 stycznia każdego roku ogłasza w formie
obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor
Polski” wykaz zarejestrowanych kancelarii.
Rozdział 2
Powoływanie i odwoływanie notariuszy
Art. 10.
§ 1. Notariusza powołuje i wyznacza siedzibę
jego kancelarii Minister Sprawiedli-
wości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właści-
wej izby notarialnej.
§ 2. Niewyrażenie opinii, o której mowa w § 1, w ciągu 60 dni od dnia otrzymania
wniosku Ministra Sprawiedliwości, uważane jest za wyrażenie opinii pozy-
tywnej.
§ 3. Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza
osoby, o której mowa w § 1, tylko wtedy, gdy kandydat ten nie spełnia wymo-
gów, o których mowa w art. 11–13. Ministrowi Sprawiedliwości oraz organom
s. 4/52
2011-08-19
samorządu notarialnego opiniującym kandydata na notariusza przysługuje
prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych osoby składającej wniosek.
Art. 11.
Notariuszem może być powołany ten, kto:
1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta w pełni z praw cywilnych i obywa-
telskich;
2) jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania
zawodu notariusza;
3) ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał ty-
tuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej
Polskiej;
4) odbył aplikację notarialną;
5) złożył egzamin notarialny;
6) pracował w charakterze asesora notarialnego co najmniej 2 lata;
7) ukończył 26 lat.
Art. 12.
§ 1. Wymagania, o których mowa w art. 11 pkt 4–6, nie dotyczą:
1) profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawnych;
co najmniej 3 lat;
4) osób, które co najmniej 3 lata zajmowały stanowisko radcy lub starszego
radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.
§ 2. Do egzaminu notarialnego składanego przed komisją, o której mowa w art. 71b
§ 1 lub 2, bez odbycia aplikacji notarialnej mogą przystąpić:
1) doktorzy nauk prawnych;
2) osoby, które przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 8 lat
przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu zatrudnione były na
stanowisku referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, asy-
stenta sędziego lub asystenta prokuratora;
3) osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co
o dopuszczenie do egzaminu wykonywały wymagające wiedzy prawniczej
czynności bezpośrednio związane z czynnościami wykonywanymi przez no-
cywilnoprawnej;
4) osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co
o dopuszczenie do egzaminu były zatrudnione w urzędach organów władzy
s. 5/52
2011-08-19
publicznej i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpo-
średnio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz tych urzędów;
5) osoby, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub rad-
cowski w zakresie, w którym ustawowo określony przedmiot zdanego przez
nich egzaminu jest różny od zakresu prawa określonego w art. 71b § 4;
6) osoby, które zajmują stanowisko radcy lub starszego radcy Prokuratorii Ge-
neralnej Skarbu Państwa.
§ 3. W przypadku wykonywania pracy w niepełnym wymiarze okresy, o których
mowa w § 2 pkt 2–4, podlegają proporcjonalnemu wydłużeniu.
§ 4. Osoby, o których mowa w § 2, muszą spełniać wymagania przewidziane w art.
11 pkt 1–3 i 7.
Art. 13.
Wniosek, o którym mowa w art. 10 § 1, powinien zawierać dane o kwalifikacjach
osoby zainteresowanej, wymienionej w art. 11 lub art. 12 § 1, oraz wskazywać lokal
przewidywany do prowadzenia kancelarii i termin jej uruchomienia. Do wniosku
osoba zainteresowana jest obowiązana dołączyć – w przypadku osoby urodzonej
przed dniem 1 sierpnia 1972 r. – oświadczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy
z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bez-
pieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r.
1)
ustawy.
Art. 13a.
Minister Sprawiedliwości zasięga z Krajowego Rejestru Karnego informacji o osobie
zainteresowanej powołaniem na stanowisko notariusza.
Art. 14.
§ 1. Notariusz jest obowiązany w ciągu 2 miesięcy od zawiadomienia o powołaniu
uruchomić kancelarię i zgłosić o tym Ministrowi Sprawiedliwości.
§ 2. W razie nieuruchomienia kancelarii w terminie, o którym mowa w § 1, powo-
łanie traci moc; okoliczność tę stwierdza Minister Sprawiedliwości.
Art. 15.
według następującej roty:
Ślubuję uroczyście jako notariusz powierzone mi obowiązki wypełniać zgod-
nie z prawem i sumieniem, dochować tajemnicy zawodowej, w postępowa-
niu swym kierować się zasadami godności, honoru i uczciwości.”.
1)
561, Nr 85, poz. 571, Nr 115, poz. 789, Nr 165, poz. 1171 i Nr 176, poz. 1242, z 2009 r. Nr 178,
poz. 1375, z 2010 r. Nr 79, poz. 522, Nr 96, poz. 620, Nr 127, poz. 857, Nr 155, poz. 1036 i Nr 182,
poz. 1228 oraz z 2011 r. Nr 21, poz. 113, Nr 76, poz. 408, Nr 84, poz. 455 i Nr 89, poz. 514.
s. 6/52
2011-08-19
§ 2. Minister Sprawiedliwości może upoważnić prezesa właściwego sądu apelacyj-
nego do przyjęcia ślubowania.
Art. 16.
§ 1. Minister Sprawiedliwości odwołuje notariusza, jeżeli notariusz:
1) zrezygnował z prowadzenia kancelarii;
spraw inwalidztwa i zatrudnienia
2)
uznany za trwale niezdolnego do pełnie-
dania się takiemu badaniu, mimo zalecenia rady właściwej izby notarialnej;
2a) ukończył 70 lat;
3) (uchylony);
plinarnego;
4a) (utracił moc);
3)
5) utracił z mocy wyroku sądowego prawa publiczne lub prawo wykonywania
zawodu notariusza.
§ 2. Odwołanie notariusza z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 2 następuje po
uprzednim wysłuchaniu notariusza, chyba że nie jest to możliwe.
§ 3. Minister Sprawiedliwości może odwołać notariusza, który uzyskał dwie ujem-
ne oceny w wyniku kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatora
samorządu notarialnego lub właściwy organ Ministra Sprawiedliwości. Odwo-
łanie następuje po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej, wydanej
na wniosek Ministra Sprawiedliwości, w terminie miesiąca od daty wpływu
wniosku.
§ 4. Niewydanie przez radę właściwej izby notarialnej opinii w terminie, o którym
mowa w § 3, nie wstrzymuje wydania decyzji.
Rozdział 3
Obowiązki i prawa notariuszy
Art. 17.
Notariusz jest obowiązany postępować zgodnie ze złożonym ślubowaniem oraz stale
podnosić kwalifikacje zawodowe.
2)
Obecnie: lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stosownie do art. 10 ust. 4 ustawy
z dnia 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpiecze-
niu społecznym (Dz. U. Nr 100, poz. 461), która weszła w życie z dniem 1 września 1997 r.
3)
dnia 11 maja 2007 r. sygn. akt K 2/07 (Dz. U. Nr 85, poz. 571).
s. 7/52
2011-08-19
Art. 18.
§ 1. Notariusz jest obowiązany zachować w tajemnicy okoliczności sprawy, o któ-
rych powziął wiadomość ze względu na wykonywane czynności notarialne.
§ 2. Obowiązek zachowania tajemnicy trwa także po odwołaniu notariusza.
§ 3. Obowiązek zachowania tajemnicy ustaje, gdy notariusz składa zeznania jako
świadek przed sądem, chyba że ujawnienie tajemnicy zagraża dobru państwa
chowania tajemnicy może zwolnić notariusza Minister Sprawiedliwości.
§ 4. Obowiązek zachowania tajemnicy nie dotyczy informacji udostępnianych na
podstawie przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu
praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz.
1505, z późn. zm.
4)
) – w zakresie określonym tymi przepisami.
Art. 19.
§ 1. Notariusz nie może podejmować zatrudnienia bez uzyskania uprzedniej zgody
rady właściwej izby notarialnej, z wyjątkiem zatrudnienia w charakterze pra-
cownika naukowo-dydaktycznego, dydaktycznego lub naukowego, chyba że
wykonywanie tego zatrudnienia przeszkadza w pełnieniu jego obowiązków.
§ 2. Notariuszowi nie wolno także podejmować zajęcia, które by przeszkadzało w
pełnieniu obowiązków albo mogło uchybiać powadze wykonywanego zawodu.
Nie wolno mu w szczególności zajmować się handlem, przemysłem, pośred-
nictwem i doradztwem w interesach.
§ 3. O zamiarze podjęcia zatrudnienia lub zajęcia notariusz jest obowiązany zawia-
domićłaśęcie
zatrudnienia lub zajęcia nie uchybia obowiązkom notariusza albo powadze
jęcie, o których mowa w § 1 i 2, sprawę, na wniosek notariusza, rozstrzyga
Krajowa Rada Notarialna, której decyzja jest ostateczna.
Art. 19a.
Notariusz podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej za
szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności, o których mowa w art. 1 § 1.
Art. 19b.
Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, w porozumieniu z Ministrem
Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej oraz Polskiej
Izby Ubezpieczeń, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres ubezpie-
czenia obowiązkowego, o którym mowa w art. 19a, termin powstania obowiązku
4)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 62, poz.
577, Nr 96, poz. 959 i Nr 116, poz. 1203, z 2005 r. Nr 183, poz. 1538, z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i
711 i Nr 157, poz. 1119, z 2008 r. Nr 171, poz. 1056 i Nr 180, poz. 1109 oraz z 2009 r. Nr 42, poz.
341, Nr 165, poz. 1316 i Nr 166, poz. 1317.
s. 8/52
2011-08-19
ubezpieczenia oraz minimalną sumę gwarancyjną, biorąc w szczególności pod uwa-
gę specyfikę wykonywanego zawodu oraz zakres realizowanych zadań.
Art. 19c.
Rada izby notarialnej właściwej ze względu na siedzibę kancelarii notarialnej jest
obowiązana do przeprowadzania kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umowy
podstawie okazanej przez notariusza polisy lub innego dokumentu ubezpieczenia,
potwierdzająład
ubezpieczeń.
Art. 19d.
Minister Sprawiedliwości nadzoruje wykonywanie przez rady izb notarialnych zadań
określonych w art. 19c. Prezesi rad izb notarialnych obowiązani są do składania Mi-
nistrowi Sprawiedliwości raz w roku, w terminie do dnia 15 marca, sprawozdań z
kontroli przeprowadzonych w poprzednim roku kalendarzowym.
Art. 20.
dziennie.
§ 2. Rada właściwej izby notarialnej może ustalić 1 dzień powszedni tygodnia jako
wolny za przepracowaną sobotę.
§ 3. W wypadkach niecierpiących zwłoki albo szczególnych potrzeb kancelaria
może być czynna także w niedziele i święta.
Art. 21.
§ 1. Jeżeli notariusz nie może pełnić swych obowiązków, wyznacza na ten czas za-
stępcę spośród asesorów notarialnych własnej kancelarii, informując o tym
prezesa rady izby, lub spośród asesorów notarialnych innej kancelarii objętej
właściwością izby notarialnej, w porozumieniu z prezesem rady danej izby.
§ 2. (uchylony).
czyn notariusz nie pozostawił w kancelarii zastępcy na czas swej nieobecności,
zastępcę wyznacza prezes rady właściwej izby notarialnej.
§ 4. W wypadkach, o których mowa w § 1 i 3, zastępcą notariusza może być wy-
znaczony także notariusz emerytowany.
Art. 22.
W wypadku zaprzestania prowadzenia kancelarii przez notariusza z innych powodów
niż jego śmierć lub zawieszenia go w czynnościach, rada izby notarialnej może wy-
znaczyć czasowo do pełnienia obowiązków notariusza zastępcę spośród asesorów
notarialnych danej izby.
s. 9/52
2011-08-19
Art. 23.
Notariusze opłacają, na potrzeby organów samorządu notarialnego, składki mie-
sięczne, których wysokość ustala corocznie Krajowa Rada Notarialna. Ponadto, sto-
określone cele.
Art. 24.
5)
W zakresie ubezpieczeń społecznych do notariuszy i członków ich rodzin stosuje się
przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność go-
spodarczą.
Art. 24a. (uchylony).
Art. 25.
Notariusz, który przeszedł na emeryturę lub rentę, może używać tytułu „emerytowa-
ny notariusz”.
Rozdział 4
Samorząd notarialny
Art. 26.
§ 1. Notariusze tworzą samorząd notarialny.
§ 2. Samorząd notarialny obejmuje izby notarialne i Krajową Radę Notarialną.
§ 3. Izby notarialne i Krajowa Rada Notarialna posiadają osobowość prawną.
Art. 27.
Organami izby notarialnej są:
1) walne zgromadzenie notariuszy izby;
2) rada izby notarialnej.
Art. 28.
§ 1. Izbę notarialną stanowią notariusze prowadzący kancelarię w okręgu sądu ape-
lacyjnego.
5)
Utracił moc na podstawie art. 170 pkt 22 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpie-
czeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r., w
zakresie uregulowanym tą ustawą; stosownie do art. 122 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 13 października
1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74), która weszła w życie
z dniem 1 stycznia 1999 r., ilekroć przepisy odsyłają do przepisów o ubezpieczeniach społecznych
– należy przez to rozumieć odesłanie do przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych.
s. 10/52
2011-08-19
§ 2. Siedzibą izby notarialnej jest siedziba sądu apelacyjnego.
Art. 29.
§ 1. Walne zgromadzenia notariuszy izby notarialnej są zwyczajne lub nadzwy-
czajne.
§ 2. Zwyczajne walne zgromadzenie notariuszy zwołuje, w pierwszym kwartale
każdego roku, rada izby notarialnej. Nadzwyczajne walne zgromadzenie może
być zwołane z inicjatywy Ministra Sprawiedliwości, na podstawie uchwały ra-
dy albo na wniosek co najmniej 1/5 ogólnej liczby notariuszy wchodzących w
skład izby.
§ 3. W walnym zgromadzeniu jest obowiązany uczestniczyć każdy notariusz nale-
żący do danej izby.
Art. 30.
ży:
1) wybór prezesa i wiceprezesa oraz pozostałych członków rady izby notarial-
nej;
2) wybór członka Krajowej Rady Notarialnej;
3) wybór notariuszy do sądów dyscyplinarnych oraz rzecznika dyscyplinarne-
go;
4) zatwierdzenie sprawozdania rocznego i zamknięcia okresu rachunkowego,
przedstawionego przez radę izby notarialnej;
5) uchwalenie budżetu;
6) ustalenie składek na określone cele;
7) załatwianie innych spraw w zakresie działania notariatu.
§ 2. Walne zgromadzenie notariuszy uchwala regulamin swego działania.
Art. 31.
§ 1. Rozstrzygnięcia walnego zgromadzenia zapadają w formie uchwał.
§ 2. Uchwałą
zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy członków izby.
§ 3. Wybory odbywają się w głosowaniu tajnym, z wyjątkiem wyboru przewodni-
czącego zgromadzenia.
Art. 32.
§ 1. Rada izby notarialnej działa w siedzibie izby i oprócz prezesa oraz wiceprezesa
składa się z:
1) 5 członków w izbach liczących do 100 notariuszy;
2) 7 członków w izbach liczących od 101 do 200 notariuszy;
3) 9 członków w izbach liczących ponad 200 notariuszy.
s. 11/52
2011-08-19
§ 2. Kadencja rady trwa 3 lata.
§ 3. Prezes i wiceprezes nie mogą sprawować tych samych funkcji więcej niż dwie,
następujące bezpośrednio po sobie, pełne kadencje.
Art. 33.
dzy swych członków, jak również uchwala regulamin wewnętrznego urzędowania
rady.
Art. 34.
§ 1. Prezes rady izby notarialnej reprezentuje radę, kieruje jej pracami, przewodni-
czy na posiedzeniach i wykonuje uchwały rady. W razie nieobecności prezesa,
jego obowiązki wykonuje wiceprezes rady.
§ 2. Do składania oświadczeń woli w sprawach majątkowych wymagane jest
współdziałanie dwóch członków rady, w tym prezesa lub wiceprezesa.
Art. 35.
Do zakresu działania rady izby notarialnej należy:
1) opiniowanie wniosków w przedmiocie powoływania i odwoływania notariu-
szy i asesorów notarialnych;
2) nadzór nad wykonywaniem obowiązków przez notariuszy, asesorów i apli-
kantów notarialnych oraz nad przestrzeganiem przez nich powagi i godności
notariusza;
2a) nadzór nad wykonaniem obowiązkowego ubezpieczenia, o którym mowa w
art. 19a;
3) organizowanie szkolenia aplikantów notarialnych;
4) zarząd i rozporządzanie mają
tkiem izby;
5) zwoływanie walnych zgromadzeń notariuszy izby i wykonywanie uchwał
tych zgromadzeń;
6) prowadzenie wykazów notariuszy, asesorów i aplikantów notarialnych izby;
7) wykonywanie innych czynności przewidzianych prawem.
Art. 36.
§ 1. Do ważności uchwał rady izby notarialnej jest wymagana obecność co naj-
mniej połowy jej członków.
§ 2. Uchwały rady zapadają zwykłą większością głosów, przy czym w razie równej
liczby głosów decyduje głos prezesa rady.
Art. 37.
Rada izby notarialnej przedstawia każdego roku Krajowej Radzie Notarialnej wykaz
asesorów i aplikantów notarialnych izby.
s. 12/52
2011-08-19
Art. 38.
Krajowa Rada Notarialna jest reprezentantem notariatu.
Art. 39.
§ 1. Krajowa Rada Notarialna składa się z notariuszy wybranych przez walne
zgromadzenia notariuszy izb notarialnych.
§ 2. Prezesem Krajowej Rady Notarialnej jest notariusz, wybrany w drodze tajnego
głosowania spośród jej członków.
§ 3. Kadencja Krajowej Rady Notarialnej trwa 3 lata.
§ 4. Do członka Krajowej Rady Notarialnej przepis art. 32 § 3 stosuje się odpo-
wiednio.
Art. 40.
§ 1. Do zakresu działania Krajowej Rady Notarialnej należy w szczególności:
1) uchwalanie regulaminu wewnętrznego urzędowania kancelarii;
2) przedstawianie opinii i propozycji w sprawach:
a) taksy notarialnej,
b) zmian przepisów dotyczących funkcjonowania notariatu;
3) współpraca z notariatami innych państw;
4) wyrażanie stanowiska w sprawach przedstawionych przez Ministra Spra-
wiedliwości lub inne organy samorządu notarialnego;
5) wybór spośród członków rady rzecznika dyscyplinarnego;
6) uchwalanie regulaminu swego urzędowania;
7) wypowiadanie się w sprawie zasad etyki zawodowej notariuszy;
8) ustalanie wysokości składek miesięcznych notariuszy na potrzeby samo-
rządu notarialnego oraz zasad ich wydatkowania;
8a) uchwalanie zasad zwalniania aplikantów od ponoszenia w całości lub w czę-
ści opłaty rocznej, a także odraczania jej płatnoś
ci lub rozkładania jej na ra-
ty;
9) ustalanie programu aplikacji notarialn
kantów;
10) ustalanie zasad i trybu zwoływania kongresu notariuszy.
§ 2. Krajowa Rada Notarialna składa Ministrowi Sprawiedliwości raz w roku ocenę
stanu notariatu.
§ 3. Do Krajowej Rady Notarialnej stosuje się odpowiednio przepis art. 34 § 2.
Art. 41.
Krajowa Rada Notarialna może zwołać kongres notariuszy w celu zasięgnięcia opinii
w istotnych sprawach notariatu.
s. 13/52
2011-08-19
Rozdział 5
Nadzór nad notariatem i odpowiedzialność notariuszy za szkody
Art. 42.
§ 1. Nadzór nad działalnością notariuszy i organami samorządu notarialnego spra-
apelacyjnych lub sądów wojewódzkich
6)
albo przez wyznaczone osoby.
§ 2. Minister Sprawiedliwości, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowo tryb
wykonywania nadzoru, o którym mowa w § 1.
Art. 43.
sterstwie Sprawiedliwości, sądzie apelacyjnym lub sądzie wojewódzkim
7)
do
wykonywania czynności nadzoru nad działalnością notariuszy i organami sa-
morządu notarialnego.
§ 2. Do notariusza, o którym mowa w § 1, stosuje się przepisy ustawy o pracowni-
kach urzędów państwowych.
§ 3. W okresie zatrudnienia w Ministerstwie Sprawiedliwości, sądzie apelacyjnym
lub sądzie wojewódzkim
8)
prawo notariusza do prowadzenia kancelarii nota-
rialnej ulega zawieszeniu.
§ 4. Minister Sprawiedliwości, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, może, na
wniosek notariusza, zawiesić prawo notariusza do prowadzenia kancelarii w
razie podjęcia przez niego innego zatrudnienia lub wykonywania funkcji pu-
blicznej.
Art. 44.
§ 1. Nadzór nad notariuszami na obszarze właściwości izby notarialnej wykonuje
również rada izby przez swoich członków lub przez wyznaczonych w tym celu
notariuszy niebędących członkami rady albo emerytowanych notariuszy.
§ 2. W ramach nadzoru, o którym mowa w § 1, w każdej kancelarii przeprowadza
się wizytację co najmniej raz na 3 lata.
§ 3. Z wizytacji sporządza się protokół. Rada izby notarialnej ocenia wyniki wizy-
tacji i przedstawia – w ciągu 2 miesięcy od wizytacji – odpis protokołu Mini-
6)
Obecnie: sądów okręgowych, stosownie do art. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy
– Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 160, poz. 1064), która weszła w życie z dniem
1 stycznia 1999 r.
7)
Obecnie: sądów okręgowych, stosownie do art. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy
– Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 160, poz. 1064), która weszła w życie z dniem 1
stycznia 1999 r.
8)
Obecnie: sądów okręgowych, stosownie do art. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy
– Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 160, poz. 1064), która weszła w życie z dniem 1
stycznia 1999 r.
s. 14/52
2011-08-19
strowi Sprawiedliwości, zawiadamiając go równocześnie o środkach podjętych
w celu usunięcia stwierdzonych uchybień.
Art. 45.
Osoby powołane do nadzoru mają prawo wglądu w czynności notarialne, badania ich
zgodności z prawem, a także mogą żądać wyjaśnień oraz zarządzać usunięcie uchy-
bień i usterek, a w razie dostrzeżenia naruszenia przez notariusza jego obowiązków –
żądać wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.
Art. 46.
Organy samorządu notarialnego przesyłają Ministrowi Sprawiedliwości uchwały, a
także protokoły walnych zgromadzeń notariuszy oraz sprawozdania roczne wraz z
bilansami – w terminie 14 dni od ich powzięcia lub sporządzenia.
Art. 47.
§ 1. Minister Sprawiedliwości zwraca się do Sądu Najwyższego o uchylenie
sprzecznych z prawem uchwał organu samorządu notarialnego w terminie 3
miesięcy od dnia ich doręczenia. Jeżeli zaskarżona uchwała rażąco narusza
prawo, termin ten wynosi 6 miesięcy.
przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania właściwemu organowi samo-
rządu, ustalając wytyczne co do sposobu jej załatwienia. Skargę spóźnioną Sąd
Najwyższy pozostawia bez rozpoznania.
Art. 48.
Minister Sprawiedliwości może zwrócić się do organów samorządu notarialnego o
podjęcie uchwały w określonej sprawie należącej do właściwości tych organów.
Uchwała powinna być podjęta w terminie 1 miesiąca.
Art. 49.
Notariusz ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu czyn-
ności notarialnych na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym, z uwzględnie-
niem szczególnej staranności, do jakiej jest obowiązany przy wykonywaniu tych
czynności.
Rozdział 6
Odpowiedzialność dyscyplinarna
Art. 50.
Notariusz odpowiada dyscyplinarnie za przewinienia zawodowe, w tym za oczywistą
i rażącą obrazę przepisów prawnych, uchybienia powadze lub godności zawodu, jak
również za niespełązku zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mo-
wa w art. 19a, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 19b.
s. 15/52
2011-08-19
Art. 51.
§ 1. Karami dyscyplinarnymi są:
1) upomnienie;
2) nagana;
3) kara pieniężna do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wy-
nagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, nie niższa od połowy tego wyna-
grodzenia;
4) pozbawienie prawa prowadzenia kancelarii.
§ 2. Wymierzenie kary nagany lub kary pieniężnej pociąga za sobą niemożność
udziału ukaranego w organach samorządu notarialnego i w sądzie dyscyplinar-
nym przez okres 3 lat.
§ 3. Kary pieniężne wpływają na rzecz Skarbu Państwa.
Art. 52.
§ 1. Po upływie 3 lat od chwili czynu nie można wszcząć postępowania dyscypli-
narnego, a w razie wszczęcia – ulega ono umorzeniu.
§ 2. Jeżeli jednak czyn zawiera znamiona przestępstwa, przedawnienie dyscypli-
sach Kodeksu karnego.
Art. 53.
§ 1. Do orzekania w sprawach dyscyplinarnych są powołane sądy dyscyplinarne:
1) w pierwszej instancji – sądy dyscyplinarne izb notarialnych;
2) w drugiej instancji – Wyższy Sąd Dyscyplinarny.
§ 2. Członków sądów dyscyplinarnych wybierają na trzyletnią kadencję poszcze-
gólne walne zgromadzenia notariuszy izb notarialnych.
§ 3. Ogólną liczbę członków sądów dyscyplinarnych oraz liczbę członków tych są-
dów wybieranych przez poszczególne walne zgromadzenia notariuszy izb no-
tarialnych określa Krajowa Rada Notarialna.
siebie członkowie tych sądów.
Art. 54.
§ 1. Sąd dyscyplinarny orzeka w składzie 3 członków, a Wyższy Sąd Dyscyplinar-
ny w składzie 5 członków. W składzie orzekającym w drugiej instancji nie
może brać udziału członek sądu, który brał udział w wydaniu zaskarżonego
orzeczenia.
§ 2. Skład orzekający wyznacza przewodniczący sądu dyscyplinarnego.
s. 16/52
2011-08-19
Art. 55.
Rzecznikami sądów dyscyplinarnych izb oraz Wyższego Sądu Dyscyplinarnego są
notariusze wybrani odpowiednio przez walne zgromadzenia notariuszy i Krajową
Radę Notarialną.
Art. 56.
Obwiniony może ustanowić obrońcę spośród notariuszy lub adwokatów.
Art. 57.
§ 1. Postępowanie dyscyplinarne jest jawne.
§ 2. Sąd dyscyplinarny wyłącza jawność postępowania dyscyplinarnego ze względu
na konieczność ochrony tajemnicy określonej w art. 18 lub innej prawnie chro-
nionej tajemnicy, jeżeli ujawnienie tych tajemnic zagrażałoby dobru państwa al-
ność postępowania dyscyplinarnego, jeżeli jawność mogłaby obrażać dobre oby-
czaje.
§ 3. W razie wyłączenia jawności postępowania dyscyplinarnego orzeczenie ogła-
szane jest publicznie.
§ 4. Protokolantem może być notariusz lub asesor notarialny, wyznaczony przez
przewodniczącego sądu dyscyplinarnego.
Art. 57a.
Ministrowi Sprawiedliwości oraz osobom przez niego upoważnionym przysługuje w
każdym stadium postępowania dyscyplinarnego prawo wglądu do akt i żądania in-
formacji o wynikach tego postępowania, jak również prawo żądania akt sprawy.
Art. 58.
Wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego mogą zgłosić Minister Spra-
wiedliwości lub rada właśępnym wyjaś
ności koniecznych do ustalenia znamion czynu zarzuconego obwinionemu oraz zło-
żeniu wyjaśnień przez obwinionego, chyba że złożenie tych wyjaśnień nie jest moż-
liwe.
Art. 59.
§ 1. Po otrzymaniu wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przewod-
niczący sądu wyznacza termin rozprawy i zawiadamia o nim rzecznika dyscy-
plinarnego, obwinionego oraz obrońcę, a w razie potrzeby wzywa świadków i
biegłych.
§ 2. Postępowanie dyscyplinarne w pierwszej instancji powinno być zakończone w
terminie 1 miesiąca od daty wpływu wniosku.
s. 17/52
2011-08-19
§ 3. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo rzecznika dyscyplinarnego, obwinio-
nego lub jego obrońcy nie wstrzymuje rozpoznania sprawy.
Art. 60.
Jeżę inne przewinienie oprócz obję
wszczęcie postępowania, sąd może wydać co do tego przewinienia orzeczenie tylko
za zgodą rzecznika dyscyplinarnego i obwinionego lub jego obrońcy.
Art. 61.
toczy się nadal.
Art. 62.
§ 1. Uzasadnienie orzeczenia sądu dyscyplinarnego sporządza się na piśmie w ter-
minie 7 dni od ogłoszenia orzeczenia.
§ 2. Orzeczenie wraz z uzasadnieniem doręcza się rzecznikowi dyscyplinarnemu i
obwinionemu.
Art. 63.
§ 1. Od orzeczenia sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji przysługuje obwinio-
nemu, rzecznikowi dyscyplinarnemu oraz Ministrowi Sprawiedliwości odwo-
łanie do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego w terminie 14 dni od dnia otrzyma-
nia orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Odwołanie wnosi się do sądu dyscypli-
narnego pierwszej instancji. Odwołanie powinno być przesłane w terminie 7
dni od dnia jego wpływu wraz z aktami do sądu dyscyplinarnego drugiej in-
stancji.
§ 2. Orzeczenie wraz z uzasadnieniem wydane przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny
doręcza się rzecznikowi dyscyplinarnemu, obwinionemu, Ministrowi Sprawie-
dliwości oraz Krajowej Radzie Notarialnej.
Art. 63a.
§ 1. Od orzeczenia wydanego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny przysługuje obwi-
nionemu, rzecznikowi dyscyplinarnemu, Ministrowi Sprawiedliwości, Rzecz-
nikowi Praw Obywatelskich oraz Krajowej Radzie Notarialnej kasacja do Sądu
Najwyższego.
§ 2. Orzeczenie, od którego służy kasacja podmiotom, o których mowa w § 1, nie
podlega wykonaniu do czasu wniesienia kasacji lub bezskutecznego upływu
terminu do jej wniesienia.
Art. 63b.
żącej niewspółmierności kary dyscyplinarnej.
s. 18/52
2011-08-19
Art. 63c.
Kasację wnosi się do Sądu Najwyższego za pośrednictwem sądu dyscyplinarnego
drugiej instancji w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem.
Art. 63d.
§ 1. Od kasacji, o której mowa w art. 63a § 1, nie uiszcza się opłaty sądowej.
§ 2. Orzeczenie, od którego wniesiono kasację, nie podlega wykonaniu do czasu
rozpoznania kasacji.
§ 3. Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację na rozprawie w składzie trzech sędziów.
Art. 63e.
Do rozpoznania kasacji, o której mowa w art. 63a § 1, stosuje się odpowiednio prze-
pisy Kodeksu postępowania karnego o kasacji, z wyłączeniem art. 526 § 2 oraz art.
530 § 2 i 3.
Art. 64.
Po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu dyscyplinarnego przewodniczący sądu
pierwszej instancji przesyła odpis orzeczenia Ministrowi Sprawiedliwości oraz ra-
dzie właściwej izby notarialnej.
Art. 65.
§ 1. Odpis prawomocnego orzeczenia skazującego na karę dyscyplinarną dołącza
się do akt osobowych obwinionego.
§ 2. Wykonanie orzeczenia sądu dyscyplinarnego należy co do kary wymienionej w
art. 51 § 1 pkt 4 do Ministra Sprawiedliwości, a co do pozostałych kar – do ra-
dy właściwej izby notarialnej.
§ 3. Po upływie 3 lat od uprawomocnienia sięącego karę upo-
mnienia, nagany albo kary pieniężnej, a po upływie 5 lat od uprawomocnienia
się orzeczenia o pozbawieniu prawa prowadzenia kancelarii, Minister Spra-
wiedliwości, na wniosek ukaranego, zarządza usunięcie odpisu orzeczenia z
akt osobowych, jeżeli w tym okresie nie wydano przeciwko ukaranemu innego
orzeczenia o nałożeniu kary dyscyplinarnej.
Art. 66. (uchylony).
Art. 67.
§ 1. Koszty postępowania dyscyplinarnego wykładają organy samorządu notarial-
nego.
§ 2. W wypadku prawomocnego ukarania, kosztami postępowania dyscyplinarnego
obciąża się notariusza.
s. 19/52
2011-08-19
Art. 68.
§ 1. Sąd dyscyplinarny może zawiesić w czynnościach zawodowych notariusza,
przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne, dyscyplinarne lub o ubez-
własnowolnienie.
§ 2. Na uchwałę o zawieszeniu w czynnościach zawodowych notariuszowi przysłu-
guje zażalenie.
§ 3. Zażalenie rozpoznaje sąd dyscyplinarny drugiej instancji.
§ 4. Zawieszenie w czynnościach zawodowych, z zastrzeżeniem § 5, ustaje z chwi-
lą prawomocnego zakończenia postępowania dyscyplinarnego, chyba że sąd
dyscyplinarny uchylił je wcześniej.
§ 5. W przypadku skazania notariusza na karę dyscyplinarną pozbawienia prawa
prowadzenia kancelarii zawieszenie w czynnościach zawodowych ustaje z
chwilą uprawomocnienia się decyzji Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie
odwołania notariusza ze stanowiska.
Art. 69.
W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się odpowiednio
przepisy Kodeksu postępowania karnego.
Art. 70.
Obsługę organizacyjno-kancelaryjną sądów dyscyplinarnych zapewniają odpowied-
nio – rady izb notarialnych lub Krajowa Rada Notarialna.
Rozdział 7
Aplikanci i asesorzy notarialni
Art. 71.
§ 1. Nabór na aplikację notarialną przeprowadza się w drodze egzaminu konkurso-
wego na aplikację notarialną, zwanego dalej „egzaminem konkursowym”.
§ 2. Aplikantem notarialnym moż
art. 11 pkt 1–3 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu konkursowego.
§ 3. Wpis na listę aplikantów notarialnych następuje na podstawie uchwały rady
izby notarialnej właściwej ze względu na miejsce złożenia zgłoszenia, o któ-
rym mowa w art. 71d § 2. Uzyskanie przez kandydata pozytywnego wyniku z
egzaminu wstępnego uprawnia go do złożenia wniosku o wpis na listę aplikan-
egzaminu wstępnego.
§ 4. Nie można odmówić wpisu osobie spełniającej warunki, o których mowa w § 2
i 3.
§ 5. Aplikant notarialny może być również zatrudniony przez notariusza prowadzą-
cego kancelarię lub przez radę izby notarialnej.
s. 20/52
2011-08-19
Art. 71a.
§ 1. Rada izby notarialnej podejmuje uchwałę w sprawie wpisu na listę aplikantów
notarialnych w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku o wpis.
wej Rady Notarialnej w terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały.
§ 3. Od ostatecznej decyzji odmawiającej wpisu na listę aplikantów notarialnych
oraz w wypadku niepodjęcia uchwały przez radę izby notarialnej w terminie
30 dni od złożenia wniosku o wpis lub niepodjęcia uchwały przez Krajową
Radęąęł
mu służy skarga do sądu administracyjnego.
Art. 71b.
§ 1. Egzamin wstępny przeprowadzają
notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane w drodze zarządzenia,
zwane dalej „komisjami kwalifikacyjnymi”. Właściwość komisji kwalifikacyj-
nej obejmuje obszar właściwości jednej lub kilku izb notarialnych. Siedziba
komisji kwalifikacyjnej mieści się w siedzibie izby notarialnej.
§ 2. Minister Sprawiedliwości, nie później niż 21 dni przed wyznaczonym termi-
rialnej więcej niż jedną komisję kwalifikacyjną do przeprowadzenia egzaminu
wstępnego, jeżeli przemawiają za tym względy organizacyjne, a w szczególno-
ści duża liczba kandydatów przystępujących do egzaminu wstępnego. Przepisu
art. 71f § 5 nie stosuje się.
§ 3. Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komi-
sji kwalifikacyjnej.
§ 4. Egzamin wstępny polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta nota-
rialnego, zwanego dalej „kandydatem”, z zakresu: materialnego i procesowego
prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego,
spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, material-
nego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadmini-
międzynarodowego, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i pro-
kuratur, samorządu notarialnego i innych organów ochrony prawnej działają-
cych w Rzeczypospolitej Polskiej.
minie wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości.
§ 6. W przypadku zaistnienia przeszkody uniemożliwiającej przeprowadzenie egza-
minu wstępnego przez daną komisję kwalifikacyjną w terminie, o którym mo-
dzenia egzaminu wstępnego przez tę komisję kwalifikacyjną, o którym prze-
wodniczący komisji kwalifikacyjnej zawiadamia kandydatów listem poleco-
nym za poświadczeniem odbioru oraz obwieszcza na tablicy ogłoszeń w sie-
dzibie wyznaczonej rady izby notarialnej. Przepisy art. 71c § 5 i § 7–11 stosuje
się odpowiednio, z wyłączeniem terminu, o którym mowa w § 9.

Strona korzysta z plików cookies